Staking nedir?

Staking nedir?

Kripto paralarla ilgili pek çok şey gibi staking de konuyu ne düzeyde anlamak istediğinize bağlı olarak karmaşık veya basit bir fikir olabilir. Pek çok takasçı ve yatırımcı için ana fikir, staking'in belirli kripto paraları tutmak karşılığında ödül kazanmanın bir yolu olduğudur. Bununla birlikte, sadece bir miktar staking ödülü kazanmayı hedefliyor olsanız bile en azından bu sürecin nasıl ve neden bu şekilde işlediği hakkında biraz bilgi edinmek faydalı olacaktır. 

Staking nasıl işler?

Elinizdeki kripto para staking'e izin veriyorsa (mevcut seçenekler arasında Tezos, Cosmos ve yeni ETH2 güncellemesi aracılığıyla artık Ethereum yer almaktadır) varlıklarınızın bir kısmını stake edebilir ve bu varlıklardan zamanla bir bileşik faiz ödülü kazanabilirsiniz Bu genellikle, faiz getiren bir mevduat hesabına benzeyen bir "staking havuzu" aracılığıyla gerçekleşir. 

Kripto paranızın stake edildiğinde ödül kazandırmasının nedeni blok zincirinin bu parayı işletiyor olmasıdır. Staking'e imkân tanıyan kripto paralar, Hisse İspatı adı verilen bir "uzlaşma mekanizması"ndan faydalanır. Bu mekanizma, banka veya ödeme işleyici gibi bir aracı olmadan tüm işlemlerin doğrulanmasının ve güvenliğinin sağlanmasının yoludur. Stake etmeyi tercih ettiğiniz durumda kripto paranız bu sürecin bir parçası olur. 

(ETH2'ye geçiş süreciyle ilgili ihtiyacınız olan tüm bilgilere Ethereum'la ilgili her şeyi kapsayan kılavuzumuzdan ulaşabilirsiniz.)

ETH2 staking ödülleri çok yakında Coinbase'de

Ethereum bakiyenizle %5 YBF'ye kadar kazanç elde edebilirsiniz.

Neden sadece bazı kripto paralarda staking var?

Bu noktada konu biraz daha teknik bir hâl alıyor. Örneğin Bitcoin, staking'e izin vermez. Nedenini anlamak için işleyişin arka planıyla ilgili biraz daha bilgiye ihtiyacınız olacak. 

  • Kripto paralar genelde merkezsizdir, yani her şeyi kontrol eden merkezî bir otorite yoktur. Öyleyse nasıl oluyor da merkezsiz bir ağdaki tüm bilgisayarlar, bir banka veya kredi kartı şirketi gibi merkezî bir otorite tarafından iletilmesine gerek kalmaksızın doğru yanıta ulaşabiliyor? Bu ağlar bir "uzlaşma mekanizması" kullanır. 

  • Bitcoin ve Ethereum 1.0 dâhil pek çok kripto para, İş İspatı adı verilen bir uzlaşma mekanizmasından faydalanır. Ağ, İş İspatı aracılığıyla, gezegenin farklı uçlarındaki yabancılar arasındaki işlemleri doğrulamak ve kimsenin aynı parayı iki defa harcamaya çalışmadığından emin olmak gibi sorunları çözmek için büyük miktarda işlem gücü üretir. Bu sürecin bir parçası da dünyanın dört bir yanından "madencilerin" kriptografik bir bulmacayı ilk çözen olmak için yarışmasını kapsar. Kazanan, blok zincirine en son doğrulanan işlemler blokunu ekleme hakkı elde eder ve karşılığında bir miktar kripto alır. 

Bitcoin, bir banka defterine çok benzer şekilde, giden ve gelen işlemleri takip eden basit bir blok zinciridir. Bitcoin'inki gibi nispeten basit bir blok zinciri için İş İspatı ölçeklenebilir bir çözümdür. Öte yandan örneğin Ethereum, blok zincirinin üzerinde çalışan koskoca DeFi dünyası gibi çok çeşitli uygulamalar barındırır. Bu türden daha karmaşık sistemlerde İş İspatı, işlem trafiğinin çok fazla olduğu durumlarda dar boğazlara neden olabilir. Bunun sonucunda işlem süreleri ve ücretleri artabilir.

Hisse İspatı nedir?

Ücretleri düşürürken hız ve verimliliği yükseltmek amacıyla "Hisse İspatı" adı verilen yeni bir uzlaşma mekanizması ortaya çıkmıştır. Hisse İspatının maliyetleri düşürmesinin başlıca yolu, tüm bu madencilerin matematik problemleriyle boğuştuğu yoğun enerji kullanan süreci gerektirmemesidir. Bunun yerine işlemler, staking aracılığıyla blok zincirine gerçek anlamda yatırım yapan insanlar tarafından doğrulanır. 

  • Staking, bir ağ katılımcısının en son işlem blokunu blok zincirine eklemek ve karşılığında bir miktar kripto kazanmak üzere seçildiği süreç bakımından madenciliğe benzer bir işleve sahiptir.

  • Kesin uygulamalar projelere bağlı olarak değişiklik gösterse de temelde, kullanıcılar bir ödül karşılığında blok zincirine yeni bir blok ekleme şansı için token'larını sıraya koyarlar. Kullanıcıların stake ettikleri token'lar, blok zincirine ekleyecekleri tüm yeni işlemlerin meşruluğunun garantisi olur.

  • Ağ, (sıklıkla bilindikleri adıyla) doğrulayıcıları, stake'lerinin büyüklüğüne ve ne kadar uzun süredir ellerinde tuttuklarına göre seçer. Böylece en çok yatırımda bulunan katılımcılar ödüllendirilir. Yeni bir bloktaki işlemlerin geçersiz olduğu fark edilirse kullanıcılar ağ tarafından stake'lerinin belirli bir kısmını kaybetmeye zorlanır, buna "slashing" adı verilir. 

Staking'in avantajları nelerdir?

Uzun süredir kripto para sahibi olan pek çok kişi staking'i, varlıklarının kripto cüzdanlarında işlevsizce beklemesindense ödüller kazanarak kendileri için işlemesini sağlamanın bir yolu olarak görür.

Staking, desteklediğiniz blok zinciri projelerinin güvenliğine ve verimliliğine katkıda bulunma avantajını sunar. Kaynaklarınızın bir kısmını stake ederek blok zincirini saldırılara karşı daha dirençli kılar ve zincirin işlem gerçekleştirme kabiliyetini güçlendirirsiniz. (Ayrıca bazı projeler, staking katılımcılarını protokolle ilgili gelecekteki değişiklikler ve güncellemeler için varlık sahiplerine söz hakkı sağlayan "yönetişim token'ları" ile ödüllendirir.)

Staking'in bazı riskleri nelerdir?

Staking sıklıkla, kripto paranızın belirli bir süre boyunca aktarılamayacağı bir kilitleme veya "vesting" süreci gerektirir. Bu süreç boyunca fiyatlar yükselse bile stake edilen token'larınızı takas edemeyeceğiniz için bu durum bir dezavantaj olabilir. Staking yapmadan önce dâhil olmayı düşündüğünüz her bir proje için speisfik staking gerekliliklerini ve kurallarını araştırmak önemlidir.

Staking'e nasıl başlarım?

Genelde staking, katılmak isteyen herkese açıktır. Bununla birlikte tam bir doğrulayıcı olmak için önemli miktarda bir asgari yatırım (örneğin ETH2'de en az 32 ETH gerekir), teknik bilgi ve bu iş için tahsis edilmiş, gece gündüz kesintisiz olarak doğrulamaları gerçekleştirebilecek bir bilgisayar gerekir. Bu düzeyde bir katılım, güvenlik kaygılarını da beraberinde getirir ve kesinti süreleri bir doğrulayıcının stake'inde slash'e neden olabileceği için ciddi bir yükümlülüktür.

Ancak katılımcıların büyük çoğunluğu için katılımın daha basit bir yolu vardır. Coinbase gibi bir takas platformu aracılığıyla staking havuzuna, altından kalkabileceğiniz miktarlarda katkı sağlayabilirsiniz. Bu, giriş eşiğini düşürür ve yatırımcıların kendi doğrulama donanımlarını çalıştırmak zorunda olmadan ödül kazanmaya başlamasına imkân tanır. ABD ve diğer pek çok ülkedeki çoğu Coinbase müşterisi, staking yapabilir.

Coinbase'de staking hakkında daha fazla bilgi edinin